W tych miejscach możesz już nie zamontować fotowoltaiki. Czy nowe przepisy ograniczą montaż fotowoltaiki na bliźniakach i szeregowcach?

Fotowoltaika na dachu przez lata była traktowana jako stosunkowo prosta inwestycja: audyt zużycia energii, dobór mocy, projekt elektryczny, montaż, zgłoszenie do operatora, a przy instalacjach powyżej 6,5 kW także uzgodnienie przeciwpożarowe. Teraz na horyzoncie pojawiają się jednak przepisy, które mogą mocniej uporządkować — ale też ograniczyć — sposób sytuowania modułów PV na dachach i elewacjach.

Najwięcej emocji budzi zapis z projektu nowych Warunków Technicznych, zgodnie z którym urządzenie fotowoltaiczne na dachu miałoby być instalowane co najmniej 1 m od okien, wyłazów oraz urządzeń wymagających dostępu. W projekcie przewidziano przy tym wyłączenie dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawierającego nie więcej niż jeden lokal mieszkalny oraz budynku rekreacji indywidualnej. To właśnie ten wyjątek wywołał pytania o bliźniaki, szeregowce i budynki wielorodzinne.

Kluczowa informacja jest taka: na dziś mówimy o projekcie przepisów, a nie o obowiązującym prawie. Nie oznacza to jednak, że temat można zignorować. Jeżeli inwestor planuje PV na dachu z oknami połaciowymi, wyłazem, kominem, klapą dymową, urządzeniami wentylacyjnymi albo na małym segmencie w zabudowie szeregowej, warto działać wcześniej: wykonać analizę dachu, dobrać układ modułów i zweryfikować formalności, zanim nowe wymagania zaczną realnie zmniejszać powierzchnię możliwą do zabudowy.

Co już dziś obowiązuje przy montażu fotowoltaiki?

Obecnie sama mikroinstalacja PV nie zawsze wymaga pozwolenia na budowę, ale nie oznacza to pełnej dowolności montażu. Najważniejszym progiem dla instalatorów i inwestorów jest 6,5 kW mocy zainstalowanej elektrycznej. Dla urządzeń fotowoltaicznych powyżej tej mocy trzeba uzgodnić projekt z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz zawiadomić Państwową Straż Pożarną o rozpoczęciu eksploatacji instalacji. Informują o tym m.in. rządowe strony dotyczące procedur OZE oraz komunikaty PSP.

To ważne, bo w praktyce wiele domowych instalacji z pompą ciepła, ładowarką EV lub magazynem energii przekracza dziś 6,5 kW. Dla instalatora oznacza to konieczność przygotowania nie tylko schematu elektrycznego, lecz także projektu umożliwiającego ocenę bezpieczeństwa pożarowego. Komenda PSP podkreśla, że obowiązek dotyczy instalacji powyżej 6,5 kW bez względu na rodzaj budynku.

Co może się zmienić? Najważniejsze założenia projektu dot. montażu fotowoltaiki

Projekt nowych Warunków Technicznych wprowadza bardziej szczegółowe wymagania dla urządzeń fotowoltaicznych sytuowanych na dachach i ścianach zewnętrznych. W kontekście domów, bliźniaków, szeregowców i budynków wielorodzinnych najważniejsze są następujące zapisy:

• urządzenie fotowoltaiczne na dachu ma być instalowane w sposób ograniczający możliwość rozprzestrzeniania się pożaru pomiędzy strefami pożarowymi;

• sektor instalacji na dachu ma mieć powierzchnię nieprzekraczającą 1600 mkw. i rozpiętość nie większą niż 40 m;

• między sektorami PV ma być zachowana odległość co najmniej 5 m;

• urządzenia PV mają być odsunięte m.in. od ścian oddzielenia przeciwpożarowego;

• urządzenie fotowoltaiczne ma być instalowane co najmniej 1 m od okien, wyłazów oraz urządzeń wymagających dostępu;

• urządzenie fotowoltaiczne ma być instalowane co najmniej 1 m od klapy dymowej i nie bliżej niż odległość wymagana do jej pełnego otwarcia;

• moduły PV mają spełniać wymagania określone w Polskiej Normie dotyczącej oceny bezpieczeństwa modułu fotowoltaicznego.

W projekcie znalazły się też wymagania dotyczące instalacji PV na elewacji. Między innymi urządzenie fotowoltaiczne na ścianie zewnętrznej ma być instalowane w sposób ograniczający możliwość rozprzestrzeniania się pożaru między kondygnacjami i strefami pożarowymi, a w określonych przypadkach ma znajdować się co najmniej 1 m od otworów okiennych, drzwiowych lub innych otworów umożliwiających rozprzestrzenianie się ognia.

Dla właścicieli domów przekaz jest prosty: nie warto odkładać decyzji w nieskończoność, jeżeli dach dziś pozwala na sensowny, bezpieczny i zgodny z przepisami montaż. Nie chodzi o straszenie zmianami, ale o świadome zarządzanie ryzykiem. Przepisy techniczno-budowlane zmieniają się po to, aby dostosować budownictwo do nowych technologii i wymogów bezpieczeństwa, ale każda zmiana może przełożyć się na koszty, projekt, liczbę modułów i opłacalność inwestycji. Jeżeli inwestor już teraz rozważa fotowoltaikę na bliźniaku albo szeregowcu, warto wykonać audyt dachu, sprawdzić możliwy układ modułów, uzgodnić kwestie formalne i nie zakładać, że za kilka lub kilkanaście miesięcy warunki montażu będą identyczne.

Montaż fotowoltaiki na domu. Czy nowe przepisy uderzą w bliźniaki i szeregowce?

Tu trzeba zachować precyzję. W przestrzeni medialnej pojawiło się uproszczenie, że ograniczenia dotkną bliźniaków i szeregowców. 

Nie można jednak automatycznie zakładać, że każdy bliźniak i każdy szeregowiec zostanie objęty ograniczeniem dot. montażu fotowoltaiki. Zgodnie z Prawem budowlanym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym może być nie tylko dom wolnostojący, ale również budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, o ile spełnia ustawowe warunki konstrukcyjnej samodzielności i liczby lokali.

W praktyce oznacza to, że znaczenie będzie miała nie potoczna nazwa budynku, lecz jego status prawny i projektowy. Inaczej należy analizować segment szeregowca będący konstrukcyjnie samodzielnym budynkiem jednorodzinnym z jednym lokalem mieszkalnym, inaczej budynek z dwoma lokalami, a jeszcze inaczej budynek wielorodzinny, wspólnotowy lub taki, w którym dach stanowi część wspólną.

Dla instalatorów i inwestorów najbezpieczniejsze podejście jest więc następujące: nie oceniaj budynku „na oko” jako bliźniaka lub szeregówki, tylko sprawdź dokumentację, status lokalu, własność dachu i klasyfikację obiektu. To może przesądzić o tym, czy projektowane wyłączenie będzie miało zastosowanie.

Gdzie po zmianach może zabraknąć miejsca na fotowoltaikę na domach?

Największy problem nie dotyczy dużych, prostych dachów, ale dachów „gęstych”: z oknami połaciowymi, wyłazami, kominami, wentylacją, świetlikami, lukarnami, klapami dymowymi, podziałem na strefy i ograniczoną powierzchnią montażową.

W praktyce po wejściu takich przepisów problematyczne mogą być zwłaszcza:

• Małe segmenty w zabudowie szeregowej
  Dach bywa wąski, podzielony, często z oknem połaciowym lub wyłazem. Jeżeli trzeba będzie zachować metrowy bufor od kilku elementów, realna powierzchnia pod moduły może spaść na tyle, że instalacja straci sens ekonomiczny albo wymusi zastosowanie mniejszej mocy.

• Bliźniaki z oknami dachowymi po stronie planowanej instalacji
  Jeżeli połać jest nieduża, a dodatkowo występują okna, kominy i granica między częściami budynku, projektant może mieć problem z ułożeniem stringów w sposób zgodny z nowymi wymaganiami.

• Budynki wielorodzinne
  Tu dochodzą kwestie stref pożarowych, dachu jako części wspólnej, klap dymowych, świetlików, urządzeń technicznych, dojść serwisowych i uzgodnień. Nawet jeśli sama instalacja jest technicznie możliwa, układ modułów może wymagać większych odstępów i bardziej szczegółowego projektu.

• Dachy z klapami dymowymi i urządzeniami wymagającymi dostępu
  Projekt przewiduje szczególne wymagania dla klap dymowych — co najmniej 1 m odstępu i nie mniej niż odległość wymagana do pełnego otwarcia. Dla instalatora oznacza to konieczność analizy nie tylko rzutu dachu, ale też rzeczywistego toru otwarcia i dostępu serwisowego.

• Dachy wielkopowierzchniowe.
  W przypadku większych instalacji znaczenie mogą mieć sektory PV, maksymalna powierzchnia sektora, rozpiętość do 40 m oraz 5-metrowe odstępy między sektorami. To może wpłynąć na liczbę modułów, przebieg tras kablowych, koszty konstrukcji i opłacalność inwestycji.

Dlaczego nie warto czekać na ostateczne brzmienie przepisów dot. fotowoltaiki?

Najgorszą strategią dla inwestora jest czekanie do momentu, w którym przepisy już obowiązują, a dopiero wtedy sprawdzanie, czy dach się kwalifikuje. Przy fotowoltaice czas ma znaczenie nie tylko dlatego, że zmieniają się programy dotacyjne i ceny komponentów. Znaczenie ma również to, że prawo budowlane i wymagania przeciwpożarowe coraz mocniej wpływają na realną powierzchnię montażową.

Merytorycznie można to ująć prosto: im wcześniej zostanie wykonana analiza techniczna dachu, tym większa szansa na optymalne rozmieszczenie modułów, prawidłowy dobór mocy i uniknięcie sytuacji, w której po zmianie przepisów instalacja okaże się znacznie mniejsza niż planowano.

To nie jest argument za pośpiesznym montażem bez projektu. Wręcz przeciwnie. To argument za tym, żeby nie odkładać decyzji o audycie i projekcie. Jeżeli inwestor wie, że dach jest mały, skomplikowany, ma okna połaciowe albo znajduje się w zabudowie bliźniaczej lub szeregowej, powinien sprawdzić możliwości już teraz. Później może się okazać, że z planowanych 8–10 kWp zostaje miejsce na 3–4 kWp, a instalacja nie pokrywa już potrzeb pompy ciepła, klimatyzacji czy ładowarki EV.

Co powinien zrobić inwestor przed montażem fotowoltaiki?

Pierwszym krokiem powinna być analiza dachu, a nie wybór „pakietu 6 kW” z oferty. Dobra firma instalacyjna powinna sprawdzić:

• powierzchnię połaci i jej orientację;

• lokalizację okien dachowych, wyłazów, kominów, wentylacji, anten, klap dymowych i urządzeń technicznych;

• możliwość zachowania dojść serwisowych;

• przebieg tras kablowych;

• konstrukcję i stan pokrycia dachowego;

• status prawny budynku oraz dachu;

• wymaganą moc instalacji względem zużycia energii;

• obowiązki ppoż., zwłaszcza przy instalacji powyżej 6,5 kW;

• możliwość zastosowania magazynu energii, jeśli dach nie pozwala na bardzo dużą moc PV.

Dla właścicieli bliźniaków i szeregowców szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy dach jest wyłącznie ich częścią budynku, czy stanowi element wspólny. Jeżeli występuje wspólnota, współwłasność lub niejasny podział dachu, montaż PV może wymagać dodatkowych zgód niezależnie od przepisów technicznych.

Podsumowując, nowe prawo nie musi zablokować fotowoltaiki na wszystkich bliźniakach i szeregowcach, ale może ograniczyć montaż w konkretnych strefach dachu. Najbardziej narażone są budynki z małą powierzchnią połaci, wieloma oknami dachowymi, wyłazami, klapami, kominami i urządzeniami technicznymi. Dla instalatorów to sygnał, aby już teraz projektować bardziej precyzyjnie i dokumentować założenia. Dla właścicieli domów to dobry moment, aby sprawdzić dach, policzyć opłacalność i podjąć decyzję, zanim zmiany wymuszą mniejszą instalację albo trudniejszy montaż.

 

Źródła:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398903/katalog/13135638