Co zrobić z nadwyżką energii? Opcje dla właścicieli instalacji fotowoltaicznych

Posiadanie własnej instalacji fotowoltaicznej to krok w stronę niezależności energetycznej i dbałości o środowisko. Jednakże, zwłaszcza w słoneczne dni, produkcja energii elektrycznej może przewyższać bieżące potrzeby gospodarstwa domowego. 

Nadwyżki energii elektrycznej wyprodukowanej przez instalacje fotowoltaiczne to temat, który zyskuje na znaczeniu w kontekście rosnącej liczby prosumentów. Właściciele instalacji mają kilka opcji dotyczących zarządzania nadwyżkami, co pozwala im maksymalizować korzyści z inwestycji w odnawialne źródła energii.

Opcje zarządzania nadwyżkami energii

Z danych przedstawionych przez Urząd Regulacji Energetyki wynika, że w Polsce na koniec 2023 roku zainstalowano ponad 1,5 miliona mikroinstalacji fotowoltaicznych, co stanowi wzrost o około 30% w porównaniu do roku poprzedniego. 

Wraz z dynamicznym rozwojem rynku instalacji fotowoltaicznych (PV) coraz więcej gospodarstw domowych oraz firm staje przed pytaniem, co zrobić z nadwyżką wyprodukowanej energii. Wytwarzanie energii elektrycznej z paneli fotowoltaicznych zazwyczaj osiąga szczyty w okresach największego nasłonecznienia, co nie zawsze pokrywa się z bieżącym zużyciem energii w danym obiekcie.  Co wówczas można zrobić?

Sprzedaż nadwyżki energii do sieci

Jednym z najpopularniejszych rozwiązań jest sprzedaż nadwyżek energii do sieci elektroenergetycznej. W Polsce istnieją dwa główne systemy rozliczeń:

• System opustów, czyli tzw. net-metering: Dotyczy instalacji zgłoszonych do 31 marca 2022 roku. W ramach tego systemu prosument może przekazać nadwyżki energii do sieci i odebrać je w ciągu 12 miesięcy. Odbierając energię, musi jednak uwzględnić potrącenia: 20% dla instalacji do 10 kW oraz 30% dla większych instalacji. Taki model jest korzystny, ponieważ pozwala zminimalizować koszty inwestycji w fizyczne magazyny energii.
   

• Net-billing: Obowiązuje dla instalacji zgłoszonych w Polsce po 1 kwietnia 2022 roku. W tym systemie nadwyżka energii jest wyceniana na podstawie średniej ceny energii na rynku hurtowym, a zakup energii z sieci odbywa się na zasadach rynkowych. Prosumenci otrzymują depozyt prosumencki, który jest pomniejszany o wartość energii pobranej z sieci.Ten system może być mniej korzystny finansowo dla prosumentów w porównaniu z wcześniejszym net-meteringiem, gdyż ceny sprzedaży energii są zazwyczaj niższe niż ceny jej zakupu. Jednakże w przypadku wyższych cen energii na rynku może być to nadal opłacalne.

 

Jakie są zalety i wady sprzedaży energii do sieci? 

Zalety sprzedaży do sieci	Wady sprzedaży do sieci
Brak konieczności inwestycji w magazyny energii.	Potencjalnie niższe zyski ze sprzedaży energii, zwłaszcza w modelu net-billing.
Stabilny sposób wykorzystania nadwyżki energii.	Brak pełnej kontroli nad ceną energii na rynku.
Możliwość częściowego zredukowania rachunków za energię.

Magazynowanie nagromadzonej energii

Inwestycja w magazyny energii to coraz popularniejsze rozwiązanie, które daje właścicielom instalacji PV większą niezależność energetyczną. Magazyny energii pozwalają na przechowywanie nadwyżek energii elektrycznej w akumulatorach, które mogą być później wykorzystane w okresach, gdy produkcja energii spada (np. nocą lub w zimie).

Dzięki temu prosumenci mogą przechowywać wyprodukowaną energię i wykorzystywać ją w okresach, gdy produkcja jest niższa (np. w nocy lub zimą). Magazynowanie energii pozwala na pełne wykorzystanie nadwyżek i zwiększa niezależność energetyczną użytkowników.

Typy magazynów energii:

• Akumulatory litowo-jonowe – najczęściej stosowane, oferują długą żywotność i wysoką efektywność.

• Akumulatory kwasowo-ołowiowe – tańsze, ale mają krótszą żywotność i niższą efektywność.

Koszt instalacji magazynu energii może stanowić nawet 50% kosztów całej instalacji fotowoltaicznej. Jednakże, dzięki spadającym cenom baterii, inwestycja ta staje się coraz bardziej opłacalna.

Jakie są zalety i wady magazynowania energii? 

Zalety magazynowania energii	Wady magazynowania energii
Niezależność od sieci energetycznej, co może być szczególnie korzystne w przypadku przerw w dostawach prądu.	Wysoki koszt inwestycji w magazyny energii.
Pełna kontrola nad nadwyżkami energii.	Ograniczona pojemność magazynów, co oznacza, że nie zawsze cała nadwyżka energii może być przechowywana.
Możliwość zoptymalizowania zużycia energii w gospodarstwie domowym.

Optymalizacja zużycia energii i wykorzystanie nadwyżek na własne potrzeby

Kolejną opcją jest zoptymalizowanie zużycia energii w taki sposób, aby jak najwięcej energii wyprodukowanej przez instalację PV było wykorzystywane na bieżąco, minimalizując konieczność sprzedaży jej do sieci. Wymaga to jednak elastycznego zarządzania zużyciem energii.

Właściciele instalacji mogą także optymalizować swoje zużycie energii, dostosowując je do produkcji z paneli fotowoltaicznych. Przykładowo, można planować większe zużycie energii w godzinach największej produkcji (w ciągu dnia), co pozwala na minimalizację strat związanych z przekazywaniem nadwyżek do sieci.

Inwestycje w dodatkowe technologie

Prosumenci mogą również rozważyć inwestycje w technologie, które zwiększą ich efektywność energetyczną, takie jak pompy ciepła czy systemy zarządzania energią. Takie rozwiązania pozwalają na lepsze wykorzystanie wyprodukowanej energii i zmniejszenie kosztów eksploatacyjnych.

Rozwiązania wspomagające:

• Sterowniki zużycia energii – pozwalają na automatyczne włączanie urządzeń elektrycznych (np. grzałki w bojlerze) w okresach największej produkcji energii.

• Pompy ciepła – mogą wykorzystywać nadwyżki energii do podgrzewania wody użytkowej lub wspomagania ogrzewania budynku.

• Ładowarki samochodów elektrycznych – właściciele aut elektrycznych mogą ładować swoje pojazdy w godzinach, gdy produkcja energii jest najwyższa, co może obniżyć koszty związane z eksploatacją pojazdu.

Hybrydowe podejście do nadwyżki energii

Łączna moc zainstalowanych systemów przekroczyła 10 GW w Polsce w 2023 r. To imponujący wynik jak na nasz kraj. Tak dynamiczny rozwój rynku sprawia, że coraz więcej osób staje przed dylematem, co zrobić z nadwyżkami wyprodukowanej energii.

Jest jeszcze jeden sposób, z którego coraz częściej korzystają właściciele fotowoltaiki. Wielu właścicieli instalacji fotowoltaicznych decyduje się na hybrydowe rozwiązania, łącząc magazynowanie energii z jej sprzedażą do sieci. Przykładowo, nadwyżki energii mogą być najpierw wykorzystywane do ładowania magazynów energii, a dopiero po ich zapełnieniu sprzedawane do sieci. Taki model pozwala na większą elastyczność i lepsze dopasowanie do indywidualnych potrzeb.

Która opcja jest najlepsza?

Wybór sposobu zagospodarowania nadwyżki energii z instalacji fotowoltaicznej to decyzja, która powinna być podjęta indywidualnie, po dokładnej analizie własnych potrzeb i możliwości. Warto skonsultować się z ekspertem, który pomoże w doborze optymalnego rozwiązania.

Warunki korzystania z energii odnawialnej oraz możliwości jej sprzedaży ulegają ciągłym zmianom. Dlatego warto na bieżąco śledzić przepisy prawne i oferty różnych dostawców energii.

Decyzja o tym, co wybrać powinna zależeć od wielu czynników, takich jak:

• Wielkość instalacji fotowoltaicznej: Im większa instalacja, tym większa potencjalna nadwyżka energii.

• Potrzeby energetyczne gospodarstwa: Im większe zużycie energii, tym mniejsza nadwyżka.

• Ceny energii: Różnice w cenach zakupu i sprzedaży energii mają istotny wpływ na opłacalność poszczególnych rozwiązań.

• Dostępność technologii: Rozwój technologii magazynowania energii sprawia, że coraz więcej osób decyduje się na takie rozwiązanie.

• Polityka energetyczna: Zmiany w przepisach dotyczących energii odnawialnej mogą wpłynąć na atrakcyjność poszczególnych opcji.

 

Zarządzanie nadwyżkami energii z instalacji fotowoltaicznych to kluczowy element efektywnego wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Właściciele instalacji mają do dyspozycji różne opcje, takie jak sprzedaż do sieci, magazynowanie czy optymalizacja zużycia. Wybór odpowiedniej strategii zależy od indywidualnych potrzeb i możliwości inwestycyjnych prosumentów. W obliczu rosnącej liczby instalacji fotowoltaicznych i zmieniającego się prawa, efektywne zarządzanie nadwyżkami stanie się jeszcze bardziej istotne w przyszłości.